امروزه خیلی از ما ساعتهای زیادی را با موبایل، لپتاپ و مانیتور میگذرانیم. همین موضوع باعث شده نام عینک بلوکات یا عینک فیلتر نور آبی زیاد شنیده شود. بعضیها میگویند این عینکها خستگی چشم را کم میکنند، بعضیها هم آنها را برای کار با کامپیوتر یا استفاده شبانه پیشنهاد میکنند. اما واقعاً عینک بلوکات چیست و چه کاربردی دارد؟
در ادامه همراه عینک حامد باشید…
عینک بلوکات چیست؟
عینک بلوکات به عینکی گفته میشود که لنز آن برای فیلتر یا کاهش بخشی از نور آبی طراحی شده است. این نور میتواند از صفحهنمایشها، لامپهای LED و منابع نوری مصنوعی ساطع شود. در بعضی مدلها این ویژگی بهصورت پوشش روی لنز است و در بعضی دیگر، خود لنز بهگونهای ساخته شده که بخشی از نور آبی را کمتر عبور دهد.
نور آبی چیست؟
نور آبی بخشی از طیف نور مرئی است و طول موج کوتاهتر و انرژی بیشتری نسبت به بسیاری از رنگهای دیگر نور مرئی دارد. با این حال، نکته مهم این است که بیشترین میزان مواجهه ما با نور آبی از خورشید است، نه از نمایشگرها. همچنین آکادمی چشمپزشکی آمریکا میگوید میزان نور آبی ساطعشده از صفحهنمایشها بسیار کمتر از نور آبی خورشید است و شواهدی وجود ندارد که این نور از نمایشگرها باعث بیماری چشمی شود.
عینک بلوکات چه کاری انجام میدهد؟
هدف اصلی عینک بلوکات این است که مقدار مشخصی از نور آبی را قبل از رسیدن به چشم کاهش دهد. به همین دلیل این عینکها بیشتر برای افرادی معرفی میشوند که مدت طولانی با صفحهنمایش کار میکنند یا شبها در معرض نور موبایل و لپتاپ هستند. برخی کاربران حس میکنند با این عینکها راحتتر به صفحه نگاه میکنند، اما باید بین احساس شخصی کاربر و شواهد علمی قطعی تفاوت گذاشت.
آیا عینک بلوکات واقعاً خستگی چشم را کم میکند؟
بر اساس مرورهای علمی معتبر، از جمله مرور سیستماتیک کاکرین روی ۱۷ کارآزمایی تصادفی، عینکهای فیلتر نور آبی احتمالاً تفاوت مهمی در کاهش خستگی چشم ناشی از کار با کامپیوتر ایجاد نمیکنند. کالج اپتومتریستهای بریتانیا هم اعلام کرده شواهد قوی برای این ادعا که این لنزها باعث بهبود عملکرد بینایی، کاهش علائم خستگی چشم یا بهبود کیفیت خواب میشوند، وجود ندارد.
این یعنی اگر بعد از ساعتها کار با مانیتور چشمتان میسوزد یا تاری موقت دید دارید، مشکل همیشه از «نور آبی» نیست. منابع پزشکی میگویند خستگی چشم دیجیتال بیشتر با عواملی مثل پلک زدن کمتر، خشکی چشم، تمرکز طولانی روی فاصله نزدیک، نور نامناسب محیط و بازتاب یا خیرگی صفحه مرتبط است.
پس چرا بعضی افراد از عینک بلوکات راضی هستند؟
رضایت بعضی کاربران میتواند به دلایل مختلفی باشد. گاهی خودِ داشتن یک عینک مخصوص کار، باعث میشود فرد وضعیت نشستن، فاصله از مانیتور و مدت زمان استفاده را بهتر مدیریت کند. در بعضی موارد هم پوشش لنز میتواند بازتاب نور را کمتر کند یا حس دید راحتتری ایجاد کند. اما از نظر علمی، هنوز نمیتوان با اطمینان گفت که خود فیلتر نور آبی بهتنهایی دلیل اصلی این بهبود است.
چه کسانی ممکن است از عینک بلوکات استفاده کنند؟
اگر روزانه ساعتهای زیادی با کامپیوتر، موبایل یا تبلت کار میکنید، ممکن است بخواهید عینک بلوکات را امتحان کنید؛ مخصوصاً اگر احساس میکنید زیر نور LED یا هنگام کار شبانه دید راحتتری میخواهید. با این حال، بهتر است انتظار واقعبینانه داشته باشید: این عینک برای همه افراد یک راهحل قطعی نیست و جایگزین عادتهای درست مراقبت از چشم نمیشود.
برای کاهش خستگی چشم، چه کارهایی از بلوکات مهمتر است؟
- قانون 20-20-20 را رعایت کنید؛ هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به نقطهای در حدود ۲۰ فوتی نگاه کنید.
- بیشتر پلک بزنید تا سطح چشم خشک نشود.
- روشنایی صفحه و نور محیط را تنظیم کنید و بازتاب نور را کاهش دهید.
- فاصله مناسب از مانیتور را حفظ کنید و صفحه را کمی پایینتر از سطح چشم قرار دهید.
هنگام خرید عینک بلوکات به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید عینک بلوکات دارید، بهتر است بهجای تبلیغات اغراقآمیز، به چند نکته کاربردی توجه کنید:
اول اینکه لنز باید کیفیت اپتیکی خوبی داشته باشد تا خودش باعث افت وضوح دید نشود. دوم اینکه اگر نمره چشم دارید، نسخه دقیق شما از هر نوع فیلتر مهمتر است. سوم اینکه برای استفاده روزمره پشت نمایشگر، پوشش ضدبازتاب و کیفیت ساخت مناسب اغلب از ادعاهای مبهم درباره درصد فیلتر نور آبی مهمتر هستند. برای استفاده در فضای باز هم باید بدانید محافظت اصلی موردنیاز چشم در برابر اشعه UV است؛ بنابراین در عینک آفتابی، UV400 و محافظت در برابر فرابنفش اهمیت بیشتری از بحث بلوکات دارد.
جمعبندی
عینک بلوکات همان عینک فیلتر نور آبی است؛ محصولی که برای کاهش عبور بخشی از نور آبی طراحی شده است. این عینک ممکن است برای بعضی افراد حس راحتی بیشتری هنگام کار با نمایشگر ایجاد کند، اما بر اساس شواهد فعلی، نمیتوان گفت که بهطور قطعی خستگی چشم را درمان میکند، خواب را بهتر میکند یا از چشم در برابر آسیب نمایشگرها محافظت ویژهای به عمل میآورد. برای بیشتر افراد، رعایت فاصله مناسب از صفحه، پلک زدن، استراحت چشمی منظم و تنظیم نور محیط، راهکارهای مهمتری هستند.
